SPIS WEDŁUG TYTUŁÓW POLSKICH


0-9  A  B  C  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  Q  R  S   U  V  W  X  Y  Z  Ż  Ź

SZEPTY W CIEMNOŚCI

 

Szepty w ciemności to druga powieść grozy zarówno w dorobku brytyjskiego pisarza Jonathana Aycliffe, jak i na naszym rynku. Miejmy nadzieję, że nie ostatnia, ponieważ lektura horrorów tego autora to prawdziwa uczta wyobraźni.

Jonathan Aycliffe osadził akcję swej drugiej powieści w Anglii u schyłku XIX i na początku XX wieku. Jej treść zawiera się przede wszystkim w pamiętniku pisanym przez Charlotte - staruszkę, która będąc młodą dziewczyną stała się jednocześnie świadkiem i uczestnikiem niewyjaśnionych, przerażających zdarzeń. Losy bohaterki przypominają do złudzenia dzieje Jane Eyre z powieści Charlotte Bronte (kilka razy zresztą wspomnianej przez narratorkę) - początkowa sielanka rodzinna zmienia się w pełną wstydu i upokorzeń egzystencję nędzarzy w przytułku. Mała Charlotte, jej matka i młodszy brat trafiają tam bez środków do życia po śmierci głowy rodziny. Po kilku latach całkowicie już osierocona dziewczynka dostaje posadę pomywaczki w domu bogatych ludzi. Tam też dowiaduje się, że ma jeszcze żyjących krewnych. Stawiając wszystko na jedną kartę, ucieka od pracodawców. Rodzina wita Charlotte z otwartymi ramionami, całkowicie odmieniając jej los. Wkrótce jednak dziewczyna przekonuje się, że za zobowiązania wynikające z pokrewieństwa przyjdzie jej zapłacić straszliwą cenę...

Choć napisane współcześnie, Szepty w ciemności mają wiele cech klasycznej powieści gotyckiej. Mamy tu niewinną, cierpiącą heroinę, samą przeciw wszystkim i wszystkiemu. Mamy mroczną posiadłość na odludziu, wiekową, posiadającą swoją długą historię, otoczoną wyludnionym wrzosowiskiem. Na terenie dworu rozsiane są rodzinne groby, które mają swoje tajemnice. Bohaterka spędza dni w towarzystwie kuzynki, nocą zostaje sama w odległym skrzydle wielkiego i pustego domu. Zwykle to wtedy doświadcza obecności czegoś jeszcze – nienazwanej, wrogiej istoty.

Aycliffe jest prawdziwym mistrzem budowania nastroju i stopniowania napięcia. Początkowo historię Charlotte czyta się jak powieść obyczajową. To przede wszystkim obraz Anglii schyłku XIX wieku, kiedy prężnie rozwijający się kapitalizm z jednych czyni bogaczy, jednocześnie skazując drugich na życie w nędzy i upodleniu. Groza narasta stopniowo od przybycia Charlotte do posiadłości krewnych, nadprzyrodzona obecność oddziałuje kolejno na jej zmysły, by na końcu ukazać się w pełnej krasie i obedrzeć dziewczynę z wszelkich egzystencjalnych złudzeń. Jeszcze przed punktem kulminacyjnym autor serwuje czytelnikowi kilka momentów czystego strachu, krótkich, złożonych z kilku tylko zdań, jednak jeżących włos na głowie. Jakkolwiek to zabrzmi, Aycliffe wprost cudownie straszy, dorównując Lovecraftowi w budowaniu atmosfery za pomocą lakonicznych opisów.

Fabułę opartą na klasycznym, wielokrotnie wykorzystywanym schemacie w zasadzie można by posądzić o wtórność. W przypadku Aycliffe’a to właśnie ta „wtórność,” która jest w rzeczywistości nawiązaniem do najlepszych tradycji literackich (choćby do twórczości sióstr Bronte, Sheridana le Fanu czy Walpole’a), to ogromna zaleta, ponieważ umożliwia czytelnikowi zmierzenie się ze strachem w czystej postaci, horrorem w jego klasycznej wersji, grającym na podstawowych instynktach, głęboko ukrytych pierwotnych lękach, do których, jako przedstawiciele rozwiniętej cywilizacji, nie chcemy się już przyznawać. Na początku swego istnienia horror był właśnie tym – utworem wzbudzającym strach, a nie epatującym obrazami krwawego okrucieństwa i brutalności czy nierzadko wynaturzonego seksu. Paradoksalnie, choć Szepty w ciemności to powieść nie najnowsza (1992), wprowadza miłe odświeżenie w obecny repertuar grozy, zarówno filmowej, jak i książkowej. Mówiąc krótko i po nauczycielsku – dla każdego fana horroru lektura obowiązkowa!

AUTOR RECENZJI: KAROLINA GÓRSKA

 
   



 

.: TYTUŁ ORYGINALNY :.
Whispers in the Dark

.: AUTOR :.
Jonathan Aycliffe

.: TŁUMACZENIE :.
Danuta Górska

.: WYDANIE ŚWIATOWE :.
1992

.: WYDANIE POLSKIE :.
Amber 2009

.: ILOŚĆ STRON :.
2
21


 

KRÓTKIE ZESTAWIENIE:

OGÓLNA OCENA KSIĄŻKI:
10 / 10 

OCENA KSIĄŻKI JAKO HORROR:
10 / 10

OCENA KSIĄŻKI OD STRONY LITERACKIEJ:
10 / 10

PLUSY:
+
wszystko, łącznie z okładką

MINUSY:
-
brak